بخش خبرخوان؛ به گزارش سالم خبر
سالمخبر: کارشناسان سلامت عمومی هشدار میدهند که افزایش و پیشرَسی موجهای RSV میتواند به بحرانی جدی برای نظامهای سلامت بهویژه در کشورهای کمدرآمد، تبدیل شود. از نگاه آنان سه اقدام فوری باید در دستور کار قرار گیرد: گسترش نظام پایش جهانی، دسترسی عادلانه به واکسنهای جدید و آموزش خانوادهها درباره علائم هشداردهنده بیماری. در غیر این صورت، RSV همچنان قربانیان خاموشی از میان آسیبپذیرترین گروههای جامعه خواهد گرفت.
ویروس سنسیشیال تنفسی یا RSV یکی از شایعترین عوامل عفونتهای حاد دستگاه تنفسی تحتانی در جهان است که بیش از همه نوزادان، کودکان خردسال و سالمندان را درگیر میکند. آمارهای سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد این ویروس هر سال موجب بیش از ۳.۶ میلیون بستری و حدود ۱۰۰ هزار مرگ در کودکان زیر پنج سال شده و مرگهایی که ۹۷ درصد از آنها در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط رخ میدهد.
آغاز زودهنگام و الگوی نگرانکننده
تحقیقات بینالمللی نشان میدهد تعداد شیوعهای ثبتشده RSV در جهان طی شش دهه اخیر رشدی خیرهکننده داشته است: از تنها ۳ مورد در دهههای ۶۰ و ۷۰ میلادی به ۳۷ مورد بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵. هرچند نرخ مرگومیر در این شیوعها از بیش از ۱۲ درصد به حدود ۱.۲ درصد کاهش یافته، اما گستره جغرافیایی آن به اروپا، قاره آمریکا و آسیا کشیده شده است. بیمارستانها، بهویژه بخشهای مراقبت ویژه نوزادان و بیماران سرطانی، همچنان کانونهای اصلی شیوع هستند.
تجربههای منطقهای و واکسنهای تازه
در انگلستان بین اکتبر ۲۰۲۴ تا آوریل ۲۰۲۵، ۳۱ کودک زیر ۱۸ سال جان خود را بر اثر RSV از دست دادند؛ رقمی که نسبت به سال قبل افزایش یافته و فشار زیادی بر سیستم بهداشت وارد کرده است. در همین حال، تجربه واکسیناسیون مادران باردار علیه RSV نشان داده میتواند تحولی اساسی در مهار این بحران باشد. دادههای وزارت بهداشت بریتانیا حاکی است که ایمنسازی مادری منجر به کاهش ۷۲ درصدی بستری نوزادان شده است. در استرالیا نیز اجرای این برنامه در ایالت کوئینزلند از آوریل ۲۰۲۴ تاکنون ۷۵ درصد کاهش بستری نوزادان و پیشگیری از بیش از ۴۲۰ بستری بیمارستانی را رقم زده است.
RSV چیست و چرا امسال زودتر شیوع پیدا کرده است؟
امسال اورژانسهای بسیاری از کشورها با موجی زودهنگام از بیماران خردسال و سالمند مبتلا به مشکلات تنفسی مواجهاند؛ بیماریهایی که اغلب ناشی از ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV) است. کارشناسان بیمارستان کودکان UCSF میگویند این ویروس فصلی معمولاً علائمی شبیه سرماخوردگی ایجاد میکند و بیشتر بیماران طی یک یا دو هفته بهبود مییابند، اما در نوزادان، سالمندان و بیماران با بیماریهای زمینهای میتواند خطرناک و حتی مرگبار باشد.
چرا شیوع زودتر شروع شد؟
معمولاً موارد ابتلا به RSV از دسامبر تا فوریه دیده میشود، اما امسال از اواسط اکتبر شیوع آغاز شده است. کارشناسان علت را لغو محدودیتهای کرونایی مانند استفاده از ماسک و بازگشایی مدارس میدانند که باعث شد ویروس سریعتر در فضاهای بسته گسترش یابد. علاوه بر این، کودکان ۲ تا ۴ ساله که در دوران همهگیری کرونا در معرض ویروس نبودند، اکنون بدون آنتیبادیهای محافظتی به RSV مبتلا میشوند.
علائم و افراد آسیبپذیر
نشانههای شایع RSV شامل آبریزش بینی، کاهش اشتها، سرفه، عطسه، تب، خسخس سینه، بیحالی و تنگی نفس است. گروههای پرخطر عبارتاند از: نوزادان نارس یا زیر شش ماه، کودکان زیر دو سال با بیماری قلبی یا ریوی، افراد دارای نقص ایمنی و سالمندان مبتلا به بیماریهای مزمن.
چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟
اگر نوزاد یا کودک دچار تب بالا، بیاشتهایی شدید یا مشکل تنفسی شد، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است. در موارد خفیفتر، والدین میتوانند با پزشک یا مراکز درمانی محلی تماس بگیرند.
تشخیص، سرایت و درمان
تشخیص قطعی RSV از طریق آزمایش PCR (نمونهگیری از بینی یا گلو) انجام میشود. این ویروس بسیار مسری است و از طریق قطرات تنفسی، سطوح آلوده یا تماس مستقیم منتقل میشود. افراد معمولاً ۳ تا ۸ روز ناقل هستند، اما در نوزادان یا بیماران با ایمنی ضعیف ممکن است تا چهار هفته ویروس را پخش کنند.
بیشتر عفونتها خودبهخود بهبود مییابند و آنتیبیوتیکها مؤثر نیستند مگر در صورت عفونت ثانویه. درمان حمایتی شامل استراحت، مصرف مایعات کافی، کنترل تب و درد با استامینوفن یا ایبوپروفن است (مصرف آسپرین برای کودکان ممنوع است).
راههای پیشگیری
کارشناسان توصیه میکنند برای کاهش خطر ابتلا، خانوادهها بر شستوشوی مداوم دستها، ضدعفونی سطوح، پرهیز از تماس نزدیک با بیماران، استفاده از ماسک در اماکن عمومی و تزریق واکسنهای بهروز کرونا و آنفلوآنزا تأکید کنند.